ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ- ਲੇਖ

ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਦੀਵਾਲੀਆਪਣ

ਦਲੀਲ ਇਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਧੜਾ ਧੜ ਪੁਸਤਕਾਂ ਛਪਵਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤਾ ਤਾਂ ਕੂੜਾ ਕਰਕਟ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਹਿਤ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਵੀ ਹੋਵੇ ਤੇ ਕਿਸੇ ਪੱਧਰ ਦਾ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਇਤਰਾਜ਼ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਕੂੜਾ ਕਰਕਟ ਕਹਿਣ ਉੱਪਰ ਹੈ।

ਬਾਗੀਂ ਚੰਬਾ ਖਿੜ ਰਿਹਾ

ਬਾਗੀਂ ਚੰਬਾ ਖਿੜ ਰਿਹਾ (ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ, 1999) ਡਾ. ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮਲਵਈ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਜਿਲਦ ਹੈ। ਭੂਮਿਕਾ ਵਿਚ ਲੇਖਕ ਨੇ ਦਸ ਜਿਲਦਾਂ ਦੀ ਰੂਪ ਰੇਖਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਇਸ ਕੰਮ ਦੇ ਵੱਡ-ਆਕਾਰੀ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਹੋਣ ਦਾ ਆਭਾਸ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਦਲਿਤਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ

ਪੁਰੀ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਕੁਝ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੱਥ ਕੰਨ ਖੜੇ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਅਛੂਤਾਂ ਦਾ ਕੜਾਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦਿ ਪ੍ਰਵਾਣ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਰਾਮਦਾਸੀਏ, ਮਜ਼੍ਹਬੀ ਰਹਿਤੀਏ ਆਦਿ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਚੌਥੀ ਪਉੜੀ ਤੋਂ ਅਗਾਂਹ ਨਹੀਂ ਸਨ ਜਾ ਸਕਦੇ। ਸ਼ਾਇਦ ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੌਥੇ ਪਉੜੇ ਦੇ ਸਿੰਘ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗਾ।

ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਬਿਰਤਾਂਤ ਅਧਿਐਨ

ਗੁਰਮੀਤ ਕੱਲਰਮਾਜਰੀ ਦਾ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਬਿਰਤਾਂਤ ਕਈ ਕੁਝ ਸੋਚਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ ਇਹ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰਾਂ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਉੱਪਰ ਪਕੜ ਏਨੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਿਰਤਾਂਤ ਦੇ ਅੰਤ ਦਾ ਕੋਈ ਖਤਰਾ ਨਹੀਂ ਜਿਹੜਾ ਉੱਤਰਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦੀ ਸੋਚ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹਊਆ ਹੈ।